Dionizy (biskup)

Zobacz też: inne postacie o imieniu Dionizy.
Święty
Dionizy
biskup
apostoł Galii
Ilustracja
Figura św. Dionizego (z głową w rękach) z portalu katedry Notre-Dame w Paryżu.
Miejsce urodzenia

Italia

Data i miejsce śmierci

250–258
wzgórze Montmartre w Paryżu

Czczony przez

Kościół katolicki

Wspomnienie

9 października

Atrybuty

palma, głowa trzymana w rękach

Patron

Francji, cierpiących na bóle głowy i migreny

Szczególne miejsca kultu

Francja

Multimedia w Wikimedia Commons

Święty Dionizy (zm. 250–258) – święty katolicki, pierwszy biskup Paryża, męczennik, patron Francji. Jeden z Czternastu Świętych Wspomożycieli.

Życiorys

Według Historii Franków autorstwa św. Grzegorza z Tours, był jednym z siedmiu wysłanych przez papieża Fabiana do Galii legatów, których zadaniem miała być organizacja lokalnego Kościoła. Przybycie z misją nastąpiło prawdopodobnie w 250 roku i z tą datą łączy się jego sakrę pierwszego biskupa obecnego Paryża. W pracy pomagali mu kapłan Rustyk i diakon Eleuteriusz. Podczas prześladowań chrześcijan za panowania cesarza Waleriana[1] zostali poddani torturom, a następnie ścięci na wzgórzu Montmartre w Paryżu (stąd francuska nazwa Montmartre pochodząca od łac. Mons Martyrium i oznaczająca górę męczenników). Pochowany został poza miastem, gdzie król Dagobert później ufundował opactwo i gdzie wzniesiono kościół pod jego wezwaniem (współcześnie Bazylika Saint-Denis).

Według legendy św. Dionizy po ścięciu powstał podnosząc obciętą głowę i przeszedł przez zgromadzony tłum gapiów. Następnie miał przebyć kilka kilometrów otoczony śpiewającym chórem aniołów, dopiero gdy napotkał pobożną kobietę Katullę, przekazał jej swą głowę i padł martwy. Kobieta zabrała głowę męczennika, by ukryć ją w swym domu. Zdarzenie miało potwierdzić wielu świadków. Świętego Dionizego pochowano na placu Vicus Catulliacus[2].

Kult

Do XVI w. św. Dionizy paryski był często mylony z Dionizym Areopagitą, uczniem św. Pawła, co nastąpiło pod wpływem pism przywiezionych do Francji przez Ludwika Pobożnego (przetłumaczonych w 827 r. przez opata Hilduina), a błędnie przypisywanych Dionizemu Areopagicie. Obecnie przypisuje się je anonimowemu autorowi z VI wieku, zwanemu Pseudo-Dionizym Areopagitą.

W miejscu grobu Dionizego i jego towarzyszy zbudowano opactwo św. Dionizego (St. Denis) – późniejszym miejscu pochówku kolejnych królów Francji.

Św. Dionizy jest patronem Francji oraz cierpiących na bóle głowy i migreny.

Ikonografia

Legenda o ścięciu biskupa Dionizego, który trzymał swą głowę odrąbanymi wraz z nią dłońmi, poskutkowała pierwszym w ikonografii przedstawieniem postaci męczennika trzymającego własną ściętą głowę (kefaloforia). Typowym atrybutem świętego-męczennika jest palma[3]. W średniowieczu wierzono, że relikwie tego świętego (np. włosy), umieszczone w rękojeści miecza, miały nadawać broni moc nadprzyrodzoną[4]. Kult świętego w średniowiecznej Galii porównywalny jest z kultem św. Stanisława w Polsce.

Jego wspomnienie liturgiczne obchodzone jest 9 października.

Zobacz też

Przypisy

  1. St. Denis. Catholic Encyclopedia. [dostęp 2009-08-15]. (ang.).
  2. Michał Lewandowski: Święty, którego skazano na ścięcie. Kiedy to się stało, ludzie byli zszokowani. deon.pl, 2018-10-10. [dostęp 2018-10-11].
  3. Antonio Borrelli: San Dionigi e compagni Vescovo e martiri. 2002-08-01. [dostęp 2013-02-28]. (wł.).
  4. Święty, którego skazano na ścięcie. Kiedy to się stało, ludzie byli zszokowani [online], DEON.pl, 10 października 2018 [dostęp 2023-02-03]  (pol.).

Bibliografia

  • Henryk Fros SJ, Franciszek Sowa: Księga imion i świętych. T. 2: D-G. Kraków: WAM, Księża Jezuici, 1997, s. 38/39. ISBN 83-7097-374-4.
  • Hugo Hoever SOCist: Żywoty świętych Pańskich. przekład Zbigniew Pniewski. Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 1983, s. 367.
  • p
  • d
  • e
Biskupi i arcybiskupi Paryża
  • Dionizy (do ok. 250)
  • Mallon (Mallo)
  • Masse (Maxe)
  • Marek
  • Adventus
  • Wiktoryn (do ok. 346)
  • Paweł (do ok. 360)
  • Prudencjusz (do ok. 417)
  • św. Marceli ((do ok. 436) – dziewiąty biskup Paryża)
  • Vivianus (Vivien)
  • Feliks
  • Flawiusz (Flavianus, Flavien)
  • Ursicianus (Ursicin)
  • Apedinus (Apédine)
  • Herakliusz (ok. 511 – ok. 525)
  • Probatius
  • Amelius (533–545)
  • Saffaracus (do ok. 550/552)
  • Euzebiusz I (od ok. 550/552)
  • Święty German (550/552–576)
  • Ragnemod (576–591)
  • Euzebiusz II (ok. 592)
  • Symplicjusz (ok. 601)
  • Święty Ceran (do ok. 614)
  • Leudébert (Léodebert) (ok. 625)
  • Audebert (Aubert) (644–650)
  • Święty Landeryk (650–661)
  • Chrodobert (ok. 663)
  • Sigebrand
  • Importunus (ok. 666)
  • Agilbert (666–680)
  • Sigefroi (690–692)
  • Turnoald (693–698)
  • Adulf
  • Berengar (Bernechaire) (do ok. 722)
  • Hugo z Rouen (ok. 722)
  • Merseidus
  • Fédole
  • Ragnecapt
  • Radbert
  • Madalbert (Maubert)
  • Déofroi (ok. 775)
  • Erchanrade I (ok. 795)
  • Ermanfroi (ok. 810)
  • Inchad (811–831)
  • Erchanrade II (831–857)
  • Eneasz (858–870)
  • Ingelvin (871–883)
  • Gozlin (ok. 885)
  • Anschéric (ok. 911)
  • Teodulf (911–922)
  • Fulrad (922–926)
  • Adelhelme (ok. 935)
  • Walter I (ok. 937–941)
  • Albericus
  • Konstantyn (ok. 950)
  • Garin (ok. 978)
  • Rainald I (ok. 980)
  • Lisiard (ok. 990)
  • Gizelbert (Engelbert) (992)
  • Renaud de Vendôme (991–1017)
  • Azelin (ok. 1020)
  • Francon (ok. 1030)
  • Humbert de Vergy (ok. 1030)
  • Geoffroy de Boulogne (1061–1095)
  • Guillaume de Montfort (1095–1101)
  • Fulko (1102–1104)
  • Galon (1104–1116)
  • Guibert (1116–1123)
  • Étienne de Senlis (1123–1141)
  • Thibaud (1141–1157)
  • Filip (1157–1159)
  • Piotr Lombard (1159–1160)
  • Maurice de Sully (1160–1196)
  • Odon de Sully (1196–1208)
  • Pierre de La Chapelle (1208–1219)
  • Guillaume de Seignelay (1220–1223)
  • Barłomiej (1224–1227)
  • Guillaume d’Auvergne (1228–1249)
  • Walter de Château-Thierry (1249)
  • Renaud III (1250–1268)
  • Étienne Tempier (1268–1279)
  • Jean de Allodio (1280)
  • Renaud de Hombliéres (1280–1288)
  • Adenolfus de Anagnia (1289)
  • Simon Matifas de Bucy (1290–1304)
  • Guillaume de Baufet (1304–1319)
  • Etienne de Bouret (1319–1325)
  • Hugues II (1325–1332)
  • Guillaume de Chanac (1332–1342)
  • Foulques de Chanac (1342–1349)
  • Aldouin Alberti (1349–1350)
  • Pierre de La Forest (1350–1352)
  • Jean de Meulent (1353–1363)
  • Étienne de Poissy (1362–1373)
  • Aimery de Magnac (1373–1384)
  • Pierre d’Orgemont (1384–1409)
  • Gérard de Montaigu (1409–1420)
  • Jean Courtecuisse (1420–1421)
  • Jean de Rochetaillée (1421–1422)
  • Jean de Nant (1423–1426)
  • Jacques du Châtelier (1427–1438)
  • Denis du Moulin (1439–1447)
  • Guillaume Chartier (1447–1472)
  • Louis de Beaumont de la Forêt (1473–1492)
  • Gérard Gobaille (1492–1492)
  • Jean-Simon de Champigny (1492–1502)
  • Étienne de Poncher (1503–1519)
  • François de Poncher (1519–1532)
  • Jean du Bellay (1532–1551)
  • Eustache du Bellay (1551–1560)
  • Guillaume Viole (1564–1568)
  • Pierre de Gondi (1569–1588)
  • Henri de Gondi (1588–1622)
  • Jean-François de Gondi (1622–1654)
  • Jean François Paul de Gondi (1654–1662)
  • Pierre de Marca (1662)
  • Hardouin de Perefixe (1664–1671)
  • François de Harlay de Champvallon (1671–1695)
  • Louis-Antoine de Noailles (1695–1729)
  • Charles Gaspard Guillaume de Vintimille du Luc (1729–1746)
  • Jacques Bonne-Gigault de Bellefonds (1746)
  • Christophe de Beaumont (1746–1781)
  • Antoine-Éléonor-Léon Leclerc de Juigné (1781–1802)
  • Jean-Baptiste Gobel (1781–1793)
  • Jean Baptiste Royer (1789–1801)
  • Jean-Baptiste de Belloy (1802–1808)
  • Jean-Sifrein Maury (1810–1817)
  • Alexandre Angélique de Talleyrand-Périgord (1817–1821)
  • Hyacinthe-Louis de Quélen (1821–1839)
  • Denys Auguste Affre (1840–1848)
  • Marie Dominique Auguste Sibour (1848–1857)
  • François-Nicholas-Madeleine Morlot (1857–1862)
  • Georges Darboy (1863–1871)
  • Joseph Hippolyte Guibert (1871–1886)
  • François-Marie-Benjamin Richard de la Vergne (1886–1908)
  • Leon-Adolphe Amette (1908–1920)
  • Louis-Ernest Dubois (1920–1929)
  • Jean Verdier (1929–1940)
  • Emmanuel-Celestin Suhard (1940–1949)
  • Maurice Feltin (1949–1966)
  • Pierre Veuillot (1966–1968)
  • François Marty (1968–1981)
  • Jean-Marie Lustiger (1981–2005)
  • André Vingt-Trois (2005-2017)
  • Michel Aupetit (2017–2021)
  • Georges Pontier (2021–2022 adm. apost.)
  • Laurent Ulrich
  • p
  • d
  • e
  • Kategoria Czternastu Świętych Wspomożycieli
  • ISNI: 0000000091345135
  • VIAF: 133681115
  • LCCN: n79113975
  • GND: 118679740
  • NKC: jx20080820002
  • J9U: 987007380689605171
  • Britannica: biography/Saint-Denis
  • БРЭ: 1957389
  • SNL: Saint_Denis
  • Catalana: 0022548
  • DSDE: Dionysius_af_Paris