Kürek (spor)

Dümensiz, çiftli kürek takımı (Büyük Britanya takımı)

Amerika Birleşik Devletleri'nde bazen Crew, (Türkçe: Mürettebat) olarak anılan Kürek sporu[1] kökenleri Eski Mısır zamanlarına kadar uzanan bir spordur.[2]

Kürek sporu kürek kullanarak su üzerinde teknenin (yarış teknesi) ileri doğru sevkedilerek itilmesi ile yapılır.[3] Kürek iki disipline ayrılır: kürek çekme ve tarama kürek.

Kürekçi su sporuyla uğraşan kişiye denir. Kürekçiler suya kürekle bastırarak tekneyi hareket ettirmek için kuvvet uygularlar. Spor, sporcular teknelerde birbirlerine karşı yarıştıklarında, eğlence veya zindelik için eğlence amaçlı veya rekabetçi olabilir.

Başarılı bir kürekçi olmak için gereken eğitim ve vücut üzerinde fiziksel zorlanma yoğundur. Başarılı olmak için çok sağlam bir zihin ve beden gerekir.

Kürek sporu, sporcuların birbirleri ile yarışarak göl, nehir ve denizde kürekler vasıtası ile hareketin sağlandığı özel olarak üretilmiş tekneler ile gerçekleştirilen bir takım sporudur.[4] Sporcuların yarışabilecekleri, bireysel bir tekneden (tek kürek), coxswain (coxed sekiz) ile sekiz kişilik bir tekne arasında değişen birkaç farklı tekne sınıfı vardır.

Tarih

İlk kez Romalılar ve Eski Mısırlılar tarafından kullanılmış olan küreğin tarihçesi MÖ 25. yüzyıla kadar inmektedir. Kullanıldığı ilk bölgeler ise Akdeniz ve Nil Nehri çevreleridir. Asur ve Mısırlılar'dan kalan kabartmalarda üç kürekçili sandallar görülmektedir. Vikingler ise kürekle dünyayı ilk kez dolaşanlar olurken Ming Hanedanı döneminde aynı şeyi Çinliler tekrarlamışlardır.

Kürek, insanoğlunun denizlere açılmasıyla birlikte ulaşımın önemli bir parçası durumuna gelirken tüccarlar, balina avcıları, balıkçılar ve kılavuzlar geçimlerini sağlamak için kürekten yararlandılar. Eski Çağ'ın üç sıra kürekli gemileri yerini zamanla yalnızca rüzgara bağlı kalmamak için yapılan kadırgalara bıraktı. Boyları 35 metreye ulaşan bu gemiler, her oturağında üç kişi bulunan ve her biri tek bir kürek kullanan 150 kürekçi (galiot) tarafından yürütüldü. 16. yüzyılda kürekli teknelerle bulunan yolcuların kendi aralarında bahse girmeleriyle de yeni bir spor dalı olarak kürek sporunun temelleri atıldı.

1715'te İngiltere'de, kayıkçıların kendi aralarında düzenlemiş oldukları "Doggetts Coat Badge" yarışı modern anlamda yapılmış olan ilk kürek yarışı oldu.

Amatör bir spor niteliğinde olan ilk kürek yarışları ve kuralları ise 1829'da İngiltere'de Oxford ve Cambridge üniversiteleri arasında, 1851'de ABD'de Harward ile Yale üniversiteleri arasında düzenlendi. Bacakları itmek suretiyle güç kazanılmasını sağlayan kızaklı oturakların ilk kez kullanılması ise 1857'de ABD'de oldu. Onu 1871 yılında İngiltere izledi. 1892'de Fransa, Belçika, İtalya ve İsviçre tarafından Uluslararası Kürek Federasyonu (Federation İnternationale Des Societes D'Aviron, kısaca FISA) kuruldu. FISA aynı zamanda kurulan ilk uluslararası spor federasyonu oldu. 1900 Paris Olimpiyat Oyunları'na alınmasından sonra kürek, olimpik bir spor haline geldi. Kadınların bu yarışlarda resmi olarak yer alması ise ilk kez 1976 Montreal Olimpiyat Oyunları'nda gerçekleşti.

Yalnızca erkeklerin mücadele ettiği ilk Dünya Kürek Şampiyonası 1962'de Luzern'de gerçekleştirildi. 1974 Dünya Kürek Şampiyonası ile kadınlar müsabakaları da programa dahil edildi. 14 tekne sınıfından oluşan yeni olimpiyat kürek programı ilk kez 1996 Atlanta Olimpiyatları'nda uygulandı.

Kürek sporu uygulama çeşitleri

Yarışma küreği

Performans küreği de denilebileceği gibi yarışma küreği Dünya’da ve Türkiye’de en çok uygulanan çeşittir. Sporcular sene boyunca teknik ve kondisyon antrenmanları ile yarışlara hazırlanarak performanslarını geliştirir ve rakip sporcularla yarışırlar. Bu branşta kullanılan tekneler ve kürekler oldukça sağlam ve hafif malzemelerden üretilir.

  • Tekne sınıfları:
    • Çift kürek sınıfı: 1x (tek çifte), 2x (iki çifte), 4x (dört çifte), 8x (sekiz çifte-Türkiye'de kullanılmamaktadır.)
    • Tek kürek sınıfı: 2- (iki tek), 2+ (dümencili İki tek) (Türkiye de bu sınıfta yarış düzenlenmemektedir), 4- (dört tek), 4+ (dümencili dört tek)(Türkiye de bu sınıfta yarış düzenlenmemektedir), 8+ (sekiz tek dümencili-tüm sekiz teklerde dümenci bulunmaktadır.)

Rekreasyon (sağlıklı yaşam) küreği

Rekreasyon küreği boş zamanları değerlendirme, sağlıklı yaşam sporu ve eğlence amacı ile yapılır. Rekreasyon amacı ile yapılan kürek sporu için özel olarak üretilmiş tekneler bulunmaktadır. Bu teknelerin yapısı yarış teknelerine göre daha geniştir ve su üzerinde denge sağlamak daha kolaydır. Rekreasyon küreğinde kullanılan küreklerde yarışlarda kullanılanlardan farklıdır. Amaç hız yapmak olmadığından dolayı bu küreklerin palaları diğerine göre daha ufak ve farklı yapıda olduğu için daha az kuvvet uygulanarak eğlence amaçlı kürek çekmeye elverişlidir.

Kurallar

  • Taktik açıdan maratonla benzerlikler gösteren bir spordur. 2000 metrelik bir yarışmayı kazanmak için ilk beş yüzde sprint atıp öne geçmek çok önemlidir.
  • Bir dayanıklılık ve güç sporu olan kürekte saniyede 10 metre hıza çıkılır. Ortadaki 1000 metrede dakikada 40 kez ve ilk ve son 500 metrede 47 kez kürek çekilir.
  • Eleme turlarına bütün takımlar katılır. Elene elene finale kadar çıkarlar. Finalde altı ekip mücadele eder. Finale çıkma süreci, yarışlara katılan tekne sayısına göre belirlenir.
  • Modern 2000 metrelik parkurun kuralları 1912'de belirlenmişti. Ama bunca zamana rağmen bir iki noktanın tam olarak yerine oturtulamadığı görülmekte.
  • Kürek sporunda kürekçiler gittikleri istikamete sırtlarını dönerek kürek çeker.
  • Kanoda bu durum tam tersidir. Ayrıca kürekte kullanılan kürekler kayığa bağlı iken kanoda bağlı olmayan kürekler kullanılır.
  • Kürek sporu düz bir hatta ve dalgasız parkurlarda yapılır. Aslında kayıkların düz hatta gitmesi kurallara bağlı değildir. Kurallar, sadece bir kayığın diğerinin yolunu kesmeden ilerlemesini söyler. İki nokta arasındaki en kısa yol doğru olduğu için de kürekçiler düz bir hatta ilerlemeyi tercih eder.
  • Tüm tekneler başlama yerlerinde yerlerini aldıklarında görevli "iki dakika" diye bağırır. O andan itibaren kurallar işlemeye başlar.
  • Eğer hatalı çıkış yapan tekne olursa işaret verilerek hatalı çıkışı yapan ekip geri çağrılır. İki kez hatalı çıkış yapan ekip diskalifiye edilir.
  • Kayıklar bitiş çizgisini geçtikçe sesli bir işaret verilir. Her bir yarışta 3 hakem görev yapar. İki kayık aynı anda çizgiye varırsa aynı sırada yer alırlar.
  • Tüm önde gelen parkurlar insan yapımı ve özel olarak hazırlanmıştır. Rüzgardan korumalı ve dalgasız olmalarına özen gösterilmiştir. 2000 Sidney Olimpiyatları'nda parkurun toplam uzunluğu 2300 metre olmakla beraber yarış için 2000 metresi ayrıldı.
  • Yarış parkurunda 9 kulvar yer alıyor. Ama bunların sadece altı tanesi yarış için kullanılacak. Her bir kulvar 13.5 metre genişliğinde ve parkur boyunca çeşitli renklerdeki şamandıralarla geriye kaç metre kaldığı yarışçılara bildirilir.

Olimpiyatlarda kürek

  • 2 Çifte
  • 4 Çifte
  • 8 Tek Dümencili
  • Hafif Kilo 2 Çifte
  • İki Çifte
  • İki Tek Dümencisiz
  • Tek Çifte.

Erkek

  • 4 Çifte
  • 4 Tek Dümencisiz
  • 8 Tek Dümencili
  • Hafif Kilo 2 Çifte
  • Hafif Kilo 4 Tek Dümencili
  • İki Çifte
  • İki Tek Dümencisiz
  • Tek Çifte

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ^ "Definition of CREW". www.merriam-webster.com. 2 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ağustos 2016. 
  2. ^ "Arşivlenmiş kopya". 9 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ocak 2021. 
  3. ^ McNeely, Scott (14 Eylül 2012). Ultimate Book of Sports: The Essential Collection of Rules, Stats, and Trivia for Over 250 Sports (İngilizce). Chronicle Books. ISBN 978-1-4521-2187-1. 
  4. ^ "Speed Rower, Competitive Rowing". 9 Haziran 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Şubat 2009. 
  • g
  • t
  • d
Kürek sporu
Avustralya kürekçiliği
  • Kürek Avustralya
  • Kürek Şampiyonası
  • Nehrin Başı
  • Okullu Kızların Başkanı (Victoria)
  • Kral Kupası
  • Nehrin Başı (Yeni Güney Galler)
  • Nehrin Başı (Victoria)
  • Nehrin Başı (Batı Avustralya)
Kanada kürekçiliği
  • Kanadalı Henley
  • Kürek Kanada Aviron
  • Ortaokul Kürek Birliği
  • Üniversite Kürek Birliği
  • Trent'in Başkanı
Yeni Zelanda kürek çekme
  • Yaz Olimpiyatları'ndaki Yeni Zelanda kürekçilerinin listesi
  • Maadi Kupası
  • Yeni Zelanda Kürek Çekme
  • Büyük Yarış
Birleşik Krallık kürek çekme
  • Boston Maratonu
  • İngiliz Kürek Çekme
  • İngiliz Kürek Şampiyonası
  • Nehir Yarışı Lideri
  • Henley Tekne Yarışları
  • Henley Kadınlar Yarışı
  • Ulusal Okulların Yarışı
  • Okulların Nehir Yarışı Lideri
  • İskoç Tekne Yarışı
  • İskoç Küreği
  • Tekne Yarışı
  • Üniversitede kürek çekme
  • Galler Kürek Çekme
  • Wingfield Kürek
  • Kadınlar Tekne Yarışı
  • Kadınlar Nehir Yarışı Sekizli Lideri
Henley Kraliyet Yarışı
  • Grand Challenge Kupası
  • Kâhya Müsabaka Kupası
  • Kraliçe Anne Müsabaka Kupası
  • Gümüş Kadehler ve Nickall'ların Challenge Kupası
  • Çift Kürek Müsabaka Kupası
  • Elmas Mücadelesi Kürekleri
  • Bayanlar Yarışma Plakası
  • Ziyaretçilerin Müsabaka Kupası
  • Galler Prensi Challenge Kupası
  • Thames Challenge Kupası
  • Wyfold Müsabaka Kupası
  • Britannia Challenge Kupası
  • Tapınak Müsabaka Kupası
  • Prens Albert Challenge Kupası
  • Prenses Elizabeth Challenge Kupası
  • Fawley Challenge Kupası
  • Remenham Challenge Kupası
  • Prenses Grace Müsabaka Kupası
  • Prenses Kraliyet Müsabaka Kupası
ABD kürek çekme
  • Üniversitede kürek çekme
  • CRASH-B Sprintleri
  • Baba Vail Yarışı
  • Doğu Sprintleri
  • Harvard–Yale Yarışı
  • Charles Regatta'nın Başkanı
  • Balığın Kafası
  • Hooch'un Başkanı
  • Ohio Başkanı
  • Schuylkill Yarışı Başkanı
  • Poughkeepsie Yarışı
  • Amerika Akademik Kürek Birliği
  • Stotesbury Kupası
  • NCAA Division I Kürek Şampiyonası
  • Üniversitelerarası Kürek Birliği
  • Amerikan Üniversite Kürek Birliği
Uluslararası Kürek Federasyonu etkinlikleri
  • Olimpiyat Oyunları
  • Paralimpik Oyunları
  • Dünya Kürek Şampiyonası
  • Dünya Kürek Kupası
  • Dünya Kürek Gençler Şampiyonası
  • Dünya Kürek U23 Şampiyonası
  • Avrupa Kürek Şampiyonası
  • Asya Kürek Şampiyonası
  • Üniversite Oyunları
  • Pan Amerika Oyunları
  • Afrika Oyunları
  • Commonwealth Oyunları
Kürek çekme türleri
  • Çarpışma yarışı
  • Kıyıda
  • Kapalı kürekçi
  • Hafif sıklet
  • Pararowing
  • Yarış kabuğu
  • Kürek çekme
  • Kıç kürek çekme
  • Süpürme
  • Kürek tankı
  • Kadınlar
Listeler
  • Kürek terimleri sözlüğü
  • Kulüp kürekleri
  • Ulusal kürekler
  • Kürek teknesi üreticileri
  • Kürek çekme yerleri
  • Okul ve üniversite kürekleri
  • Dünyanın en iyi zamanları
İlgili
  • Kadınlar dört çifte Olimpiyat şampiyonları
  • Erkekler tek çifte Olimpiyat şampiyonları
  • Erkekler dört çifte Olimpiyat şampiyonları
  • Olimpiyatlarda kürek
  • Dünya Kürek Federasyonu'nun ulusal üyeleri
  • Kürek yarışmaları
  • Dünya şampiyonları – Hafif sıklet bayanlar tek kürek
  • Dünya şampiyonları – Kadınlar tek kürek
  • Dünya şampiyonları – Hafif sıklet erkekler tek kürek
  • Dünya şampiyonları – Erkekler tek kürek
  • Dünya şampiyonları – Hafif sıklet kadın dörtlü kürekleri
  • Dünya şampiyonları – Kadınların dörtlü kürekleri
  • Dünya şampiyonları – Hafif sıklet erkekler dörtlü kürek
  • Dünya şampiyonları – Erkekler dörtlü kürek
  • Dünya şampiyonları – Hafif sıklet kadınlar dümensiz dörtlü
  • Dünya şampiyonları – Hafif sıklet erkekler dümensiz dörtlü
  • Dünya şampiyonları – Hafif sıklet kadınlar sekizli
  • Dünya şampiyonları – Hafif sıklet erkekler sekizli
  • Dünya şampiyonları – Erkekler sekizli
  • Dünya şampiyonları – Hafif sıklet bayanlar çift kürek
  • Dünya şampiyonları – Bayanlar çift kürek
  • Dünya şampiyonları – Hafif sıklet erkekler çift kürek
  • Dünya şampiyonları – Erkekler çift kürek
  • Dünya şampiyonları – Hafif sıklet kadın dümensiz çifti
  • Dünya şampiyonları – Kadın dümensiz çifti
  • Dünya şampiyonları – Erkekler dümensiz çifti
  • Dünya şampiyonları – Kadınlar dümensiz dörtlü
  • Dünya şampiyonları – Erkekler dümensiz dörtlü
  • Dünya şampiyonları – Erkekler eşofman takımı
  • Dünya şampiyonları – PR3 Karışık dörtlü
  • Dünya şampiyonları – Kadınlar dörtlü dörtlü
  • Dünya şampiyonları – Erkekler dörtlü dörtlü
  • Kadınlar dört çifte dünya şampiyonları
  • Erkekler dört çifte dünya şampiyonları
  • Universiade kürek
  • Thomas Keller Madalyası
  • Dünya Kürek Şampiyonası
  • Avrupa Kürek Şampiyonası
  • g
  • t
  • d
Kürekli yarış tekneleri
İnce tekneler – Süpürme
  • Cox'suz çift
  • Coxed çifti
  • Dümensiz dörtlü
  • Coxed four
  • Sekiz
İnce tekneler – Sculling
  • Tek kürek
  • Çift kürek
  • Dörtlü kürek
  • Sekiz kürek
Geleneksel tekneler
  • Kotra
  • Dgħajsa
  • Frejgatina
  • Gondol
  • Kajjik
  • Sampan panjang
  • Sandolo
  • Thames yarış teknesi
  • Wherry
Kıyı ve okyanus
  • Cornish teknesi
  • Currach
  • Sörf teknesi
  • Trainera
  • Kelt uzun teknesi
Okyanus kürekçiliği tekneler - Klasik
  • Yalnız
  • Çift
  • Dört
  • Altı
  • Sekiz
  • On altı
Okyanus kürekçiliği tekneler - Açık
  • Yalnız
  • Çift
  • Dört
  • g
  • t
  • d
Kürek sporu yarışmaları
Dünya
  • Dünya Şampiyonası
  • Dünya Salon Şampiyonası
  • Dünya Kıyı Şampiyonası
  • Dünya Kupası
  • Dünya Gençler Şampiyonası
  • Dünya U23 Şampiyonası
  • Dünya Üniversite Şampiyonası
Kıtasal
  • Afrika Şampiyonası
  • Afrika Gençler Şampiyonası
  • Asya Şampiyonası
  • Asya Gençler Şampiyonası
  • Avrupa Şampiyonası
  • Avrupa Gençler Şampiyonası
  • Avrupa U23 Şampiyonası
  • Avrupa Üniversite Şampiyonası
Çoklu spor
  • Afrika Oyunları
  • Arap Oyunları
  • Asya Oyunları
  • Asya Para Oyunları
  • Bolivarcı Oyunlar
  • Orta Amerika Oyunları
  • Orta Amerika ve Karayip Oyunları
  • Commonwealth Oyunları
  • Doğu Asya Oyunları
  • Arkadaşlık Oyunları
  • İyi Niyet Oyunları
  • Akdeniz Oyunları
  • Askeri Dünya Oyunları (yalnızca demo)
  • Olimpiyatlar
  • Pan Amerika Oyunları
  • Paralimpik Oyunları
  • Güney Amerika Oyunları
  • Güney Doğu Asya Oyunları
  • Üniversite Oyunları
  • Gençlik Olimpiyat Oyunları
Diğer
  • World Masters Regatta
  • Dünya Sprintleri
  • Jeunesse Coupe
  • g
  • t
  • d
  • 1896
  • 1900
  • 1904
  • 1906 (Ara)
  • 1908
  • 1912
  • 1920
  • 1924
  • 1928
  • 1932
  • 1936
  • 1948
  • 1952
  • 1956
  • 1960
  • 1964
  • 1968
  • 1972
  • 1976
  • 1980
  • 1984
  • 1988
  • 1992
  • 1996
  • 2000
  • 2004
  • 2008
  • 2012
  • 2016
  • 2020
  • Madalya kazananlar (erkekler, kadınlar)
  • Rekorlar
  • g
  • t
  • d
Sudaki aktiviteler
Su üstü aktiviteleri
Takım sporları
Yarışmalar
  • Kategori Kategori
  • Commons sayfası Commons
Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin
  • BNE: XX526807
  • BNF: cb12647960b (data)
  • GND: 4050803-1
  • LCCN: sh85115565
  • NARA: 10648076
  • NKC: ph135697
  • NLI: 987007546254205171